De Britse woningmarkt herstelde zich snel na beperking van de hypotheekrenteaftrek. „De hele operatie is hier eigenlijk verrassend onomstreden verlopen.â€
Londen. De aftrekbaarheid van de hypotheekrente is in Groot-Brittannië nooit zo’n heilig huisje geweest als in Nederland. Tamelijk geruisloos zijn opeenvolgende regeringen er sinds 1974 in geslaagd de aftrek geleidelijk te verminderen tot de huidige minister van Financiën, Gordon Brown, die in 1999 volledig afschafte.
„De hele operatie is hier eigenlijk verrassend onomstreden verlopenâ€, stelt Paul Cheshire, hoogleraar aan de London School of Economics (LSE) en een deskundige op het terrein van de volkshuisvesting. De bouwsector stribbelde even tegen en ook de huiseigenaren moesten aanvankelijk slikken, maar heftig was het verzet niet.
„Vanuit economisch oogpunt was er ook alles voor te zeggen om de aftrekbaarheid te beëindigenâ€, verklaart Carl Emerson, directeur van het Institute of Fiscal Studies. „Fiscaal is het namelijk niet erg efficiënt huiseigenaars op deze manier te bevoordelen.â€
John Muellbauer, hoogleraar economie aan Nuffield College in Oxford, onderschrijft dat. „Door de hypotheekrente aftrekbaar te maken, drijf je de huizenprijzen alleen maar op. Het was heel verstandig van de regering om er een einde aan te maken. Stel je voor dat de hypotheekrente hier nog steeds aftrekbaar was, dan zou de woningmarkt nog veel meer oververhit zijn dan nu.â€
De aftrekbaarheid is inmiddels al zo lang afgeschaft dat zelfs woningbouwdeskundigen er moeite mee hebben de details uit hun geheugen op te graven. De regering begon er in 1974 mee. Toen werd bepaald dat de aftrekbaarheid slechts zou gelden voor woningen van maximaal 25.000 pond. Dat waren in die tijd nog vrijwel alle woningen. Die limiet werd in 1983 eenmalig verhoogd tot 30.000 pond.
Daarna hield de regering van premier Margaret Thatcher haar poot echter stijf. De IJzeren Dame stond sterk. Niemand kon haar beschuldigen van vijandigheid jegens huiseigenaren. Ze wilde immers van de Britten een volk van huiseigenaren maken en begon met de verkoop van huurwoningen in de sociale sector aan mensen met een bescheiden beurs.
Door de snelle stijging van de huizenprijzen verminderde het aantal mensen dat aanspraak kon maken op volledige aftrekbaarheid snel. Begin jaren negentig kwam al ruim de helft van de huiseigenaren er niet meer voor in aanmerking. De Conservatieven gingen in 1992 een stap verder met de aankondiging dat de aftrekbaarheid voor alle inkomens tot hooguit 25 procent van de hypotheekrente zou worden beperkt.
Dat leidde mede tot een plotseling einde aan een hausse op de huizenmarkt. „Die periode was tamelijk rampzaligâ€, zegt Cheshire. „Niet alleen gingen de rentetarieven fors omhoog, maar ook kreeg de financiële sector flinke klappen te verduren. De huizenprijzen zakten in en veel huiseigenaren met hoge hypotheken konden niet meer aan hun verplichtingen voldoen.â€
De Britse woningmarkt leefde vrij snel weer op. Halverwege de jaren negentig begonnen de huizenprijzen aan een steile klim naar boven, die nog altijd aanhoudt. Vooral in Londen zijn de prijzen tot zulke enorme hoogten gestegen dat veel waarnemers, inclusief Cheshire, beginnen te vrezen dat de markt binnenkort wel weer eens zou kunnen inzakken.
Toch zijn ook de Britten niet volledig afgestapt van steun aan woningbezitters die tegen hoge hypotheeklasten oplopen. De steun richt zich op de groep voor wie de hypotheeklasten het grootst zijn: mensen met lage inkomens. Onder hen zijn natuurlijk relatief veel starters op de woningmarkt.
Voor mensen met lage inkomens bestaat de mogelijkheid van inkomenssteun ten behoeve van de aflossing van rente op hypotheekschulden. Hiervoor geldt een maximum. Voor rente op hypotheekschulden van boven de 100.000 pond (148.000 euro) wordt geen steun verleend.
Per saldo, zo stellen deskundigen, heeft de ingreep goed uitgepakt. De Britse woningmarkt heeft er geen duurzame schade door ondervonden. Al snel was de bouwsector weer winstgevend. Een belangrijk element was de geleidelijkheid, waardoor er tijd was voor aanpassing. De Britten hebben uiteindelijk 25 jaar de tijd genomen om de hypotheekrenteaftrek volledig af te schaffen.
Bron: SterShop.de